Hoe kies je de juiste outdoor kleding?

Dit artikel is gewijd aan het laagjessysteem voor kleding, ook wel bekend als het drielagensysteem (of lagensysteem). Dit systeem bestaat uit drie basislagen van technisch oftewel functioneel textiel. Als u nog niet eerder met dit systeem heeft gewerkt, weet dan dat het aanleren van de principes erg eenvoudig is. Wanneer u deze regels volgt, bent u voorgoed opgewassen tegen slechte weersomstandigheden, oververhitting en onderkoeling.

Wat is het drielagensysteem voor kleding?

Het drielagensysteem is een duidelijk gedefinieerd systeem van doordachte kledinglagen dat u bij vrijwel elke sport- of outdooractiviteit een perfect comfort en maximale functionaliteit garandeert. Als we ons aan dit systeem houden, zorgen we ervoor dat ons lichaam onder alle omstandigheden (zelfs in de meest ongunstige weersomstandigheden – bij kou, warmte, hitte, wind, regen, sneeuw enz.) in een ideale staat en conditie blijft. Bij een juiste combinatie van lagen biedt de kleding u exact wat uw lichaam in die specifieke omstandigheden nodig heeft.

Het lagensysteem omvat:

Hoe verliezen we warmte?

Om te beginnen het belangrijkste: om te begrijpen waarom we ons goed moeten kleden, moeten we begrijpen hoe warmte werkt – en waarom we die verliezen. In een ideale situatie zouden we immers in staat moeten zijn om warmte bij ons lichaam vast te houden en deze continu weer terug te geven. Door kleding op de juiste manier in lagen te dragen, bereiken we precies dit effect.

1. Vocht – ik heb dit onlangs nog genoemd in mijn artikel over het wassen van donsjassen: vocht is namelijk de beste warmtegeleider. Daarom krijgt u het al snel koud zodra u vochtig wordt. Dit is dé reden om de 1e laag aan te pakken en te investeren in een kwalitatieve onderlaag die 1) snel droogt en 2) zweet goed afvoert van het lichaam.
2. Luchtstroming – oftewel wind, die het dunne laagje opgewarmde lucht dat ons lichaam om zich heen opbouwt, wegblaast. Het is ideaal om te zorgen voor een voldoende winddichte laag die voorkomt dat de wind binnendringt in onze warme zone. Kledingstukken met een Windstopper-membraan en vergelijkbare technologieën zijn hiervoor de ideale keuze.
3. Straling – ons lichaam straalt voortdurend warmte uit, vooral via het hoofd, de voeten en de handen. Als we deze lichaamsdelen goed isoleren (functionele sokken, een kwalitatieve muts en handschoenen) en de rest van het lichaam eveneens goed inpakken, keert deze warmte direct terug naar het lichaam en verliezen we deze niet langer.

• Herenkleding

• Dameskleding

• Kinderkleding

• Kledingaccessoires

1. Eerste laag – thermokleding en ondergoed

De eerste laag weet zelfs bij een hoge luchtvochtigheid de lichaamstemperatuur te reguleren, neemt nauwelijks vocht op en creëert een soort natuurlijk "microklimaat" rond het lichaam. Dat betekent in de praktijk dat de hoofdtaak is om u droog te houden en zweet af te voeren van het lichaam. De eerste laag moet daarnaast snel drogen, zelfs bij langdurig dragen niet gaan stinken en bovenal prettig aanvoelen op de huid.

Materialen van thermokleding

Het is van cruciaal belang om een functioneel materiaal te kiezen dat aansluit bij de activiteit die u gaat uitvoeren. Elk materiaal heeft zijn eigen specifieke eigenschappen; we nemen ze kort doornemen.

• Merinowol – de huidige trend met een van de beste eigenschappen die u kunt wensen. Ideaal voor langdurig dragen in plaats van korte, zeer intense inspanningen. Het neemt geen nare geurtjes op. Een nadeel kan de natuurlijke oorsprong zijn, wat kan zorgen voor een licht "prikkend" gevoel op de huid. Dit verdwijnt echter door het kledingstuk te wassen met een speciaal wasmiddel voor merinowol. Het voert zweet goed af, vochtige merinowol voelt minder koud aan dan synthesemateriaal en droogt wat langzamer.
• Synthetische materialen (polyamide, nylon, polypropyleen) – waar merinowol tekortschiet, presteert synthetisch materiaal uitstekend. Bij hoge inspanning en maximale activiteit (zoals klimmen of aerobe sporten) levert dit materiaal de beste prestaties qua vochtafvoer. Het kan geurtjes sneller overnemen en koud aanvoelen op de huid zodra u stilstaat – bij korte, intensieve prestaties is dat vaak minder erg, maar het is goed om er rekening mee te houden.
• Gekombineerde materialen – net als bij wandelsokken is dit de ideale optie wanneer u de juiste verhouding kiest voor een specifieke activiteit. Voor ons de beste keuze als u niet vastgepind zit op één specifieke activiteit en op zoek bent naar veelzijdige thermokleding die het beste van elk materiaal combineert. Het kan ook worden gecombineerd met bamboe (voert vocht 2x sneller af dan katoen), wat eveneens uitstekend werkt.

• Heren thermokleding

• Dames thermokleding

• Kinder thermokleding

Materiaalgewichten (grammages)

Een zomergewicht ligt rond de 100 - 150 g/m²; rond de 200 g/m² vind u allround kledingstukken (mensen die goed tegen de kou kunnen gebruiken dit ook in de winter, terwijl koudekleumen het zelfs in de zomer dragen). Gewichten boven de 250 g/m² vallen al snel in de categorie vesten en truien.

• Heren merino shirts lange mouw

• Dames merino shirts lange mouw

• Heren thermo onderbroeken en lange broeken

• Dames thermo onderbroeken en lange broeken

2. Tweede laag – vesten, truien en fleeces

De tweede laag heeft een isolerende functie en moet tegelijkertijd goed overweg kunnen met het vocht dat door de thermokleding van het lichaam is weggevoerd. Het is belangrijk om te weten dat kleding (hoe goed ook) zelf geen warmte genereert; het kan alleen de lichaamswarmte efficiënt vasthouden en de temperatuur reguleren. Daarom is het essentieel om de juiste keuze te maken uit kledingstukken die zo werken, zodat u optimaal kunt genieten van outdooractiviteiten in elk weertype.

Materialen voor de tweede laag

Dit komt sterk overeen met de eerste laag: ook hier zien we een combinatie van natuurlijke materialen (merinowol) en synthetische stoffen. Het gewicht (de grammage) en de geplande activiteiten spelen opnieuw de doorslaggevende rol.

• Klassiek fleece – een zeer goede en dikke isolator waar, indien nodig, nog een membraan op gelamineerd kan worden (bijvoorbeeld Windstopper) waardoor het zelfs kan dienen als een derde laag. Het bestaat uit 100% polyester en kent vele varianten en gewichten (bijv. Polartec Thermal Pro, Polartec Classic 200...). Het blijft echter fleece zoals we dat van oudsher kennen: wat volumineuzer opgevouwen en minder geschikt voor intensief bewegen.
• Technisch fleece – een aanzienlijk interessantere keuze, omdat dit materiaal snel droogt, beter ademt, elastischer is en beter bestand is tegen slijtage. Bovendien is het dunner en makkelijk op te bergen in een rugzak. Een bekende variant hiervan is Pontetorto Technostretch (gebruikt door o.a. Sensor), terwijl Polartec PowerStretch door merken als High Point wordt toegepast.
• Merinowol – absoluut een aanrader; kledingstukken met een gewicht vanaf 250 g/m² werken erg goed als tweede laag. Helaas is wol in deze dikte wat zwaarder en minder compact in te pakken, en ligt de prijs over het algemeen wat hoger.

• Heren vesten en truien

• Dames vesten en truien

• Kinder vesten en truien

• Wassen en impregneren

3. Softshell

Deze laag neemt een heel specifieke plaats in door het unieke materiaal waaruit hij bestaat. U zult deze indeling in het drielagensysteem niet overal zo tegenkomen, maar ik wil dit uitgesproken materiaal graag opnemen in ons overzicht. Softshell werkt namelijk zowel als tussenlaag als buitenste (derde of vierde) laag. Welke functie het vervult, hangt af van het specifieke type en de activiteit.

U bent het materiaal of de term vast al eens tegengekomen, maar weet u ook waar het vandaan komt?

Het werd ontwikkeld door het bedrijf Schoeller met het idee om een perfect veelzijdige basis te creëren voor een breed scala aan activiteiten. Softshell voelt aan de buitenkant zacht aan, is dankzij de weeftechniek slijtvast, dampdoorlatend, winddicht en waterafstotend. Het wordt geproduceerd in vele uitvoeringen en materiaalgewichten.

Softshell met membraan

De opbouw is eenvoudig: buitenstof + membraan + voering = samen gelamineerd. Biedt een zeer goed ademend vermogen en geeft wat extra warmte dankzij de fleece binnenkant. Dient absoluut als buitenste beschermlaag. Vult de functie van een membraanjas volledig in, maar met betere ademende eigenschappen. Een bijkomend voordeel is de winddichtheid, die zowel door het membraan als door de eigenschappen van de softshell zelf wordt gegarandeerd.

Softshell zonder membraan

Is precies zoals het oorspronkelijk is ontworpen: puur, zonder membraan, ongeëvenaard in ademend vermogen en uitstekend windwerend. Biedt weinig isolatie; net als de versie met membraan is het nooit een type jas dat gericht is op zware isolatie. Het is geen sterke speler als het gaat om het weerstaan van druk, waardoor water onder de schouderbanden van een rugzak kan doorleken.

Laten we ze overzichtelijk vergelijken:

4. Derde laag – jassen en broeken

De laatste cruciale keus: een verkeerde beslissing hier kan de werking van de overige lagen volledig tenietdoen.

Bij deze beschermende buitenlaag komt een nieuwe eigenschap om de hoek kijken, namelijk het vermogen om te beschermen tegen externe invloeden. Deze laag heeft als taak te beschermen tegen wind, regen, doorslaan van vocht en onderkoeling. Om hieraan te kunnen voldoen, moet het kledingstuk aan bepaalde parameters voldoen. De bescherming wordt op meerdere manieren gewaarborgd.

Jassen

Een waterdichte jas moet twee cruciale eigenschappen combineren: waterdichtheid en ademend vermogen. De waterdichtheid is bij voorkeur 100% en het ademend vermogen uitstekend, zodat het zweet al snel niet langs uw lichaam loopt. Zo opgeschreven klinkt dat heel eenvoudig, maar geloof ons dat het kiezen van het juiste materiaal de nodige aandacht vraagt. Geen enkel uitstekend ademend materiaal zal namelijk ooit volledig waterdicht zijn, en vice versa. Daarom geldt ook hier dat de gebruikte technologie – een coating of een membraan – afgestemd moet zijn op de specifieke activiteit. We lichten ze kort toe.

Een coating (of coaten) is in het kort een dunne binnenlaag, meestal gemaakt van polyurethaan. Deze laag wordt op de binnenzijde van de stof aangebracht en vervolgens vastgeperst. Een coating kan verrassend goede eigenschappen bieden die voor veel wandelliefhebbers ruimschoots volstaan.

Een membraan is een soort barrière, het meest te vergelijken met een "plastic laagje", waar van buitenaf geen water doorheen dringt. Van binnenuit laat het echter wel waterdamp door, waardoor het materiaal "ademt". Deze technologie maakt gebruik van een veel geavanceerder systeem dan een coating en levert aanzienlijk betere prestaties.

Bekijk de onderstaande tabel voor een duidelijk overzicht van beide opties:

• Heren outdoor- en sportjassen

• Dames outdoor- en sportjassen

• Kinder outdoor- en sportjassen

Laten we de verschillende soorten membranen en hun eigenschappen nader bekijken.

1. Poreuze membranen – bevatten zulke kleine poriën dat een regendruppel er simpelweg niet doorheen past; het water kan dus niet naar binnen dringen. De porie is vele malen kleiner dan een waterdruppel, maar groot genoeg om een luchtmolecuul (waterdampmolecuul) van de binnenzijde van de jas naar buiten te laten ontsnappen. Een bekend voorbeeld van een poreus membraan is Gore-Tex.
2. Niet-poreuze membranen – werken volgens een vergelijkbaar principe, dat te vergelijken is met de werking van een schuursponsje. In tegenstelling tot een poreus membraan kan dit materiaal ook water of zweet opnemen dat zich in vloeibare vorm (in plaats van damp) bevindt. Het trekt vocht en gassen aan de binnenzijde (vanaf de voering) aan en transporteert dit naar de buitenste laag. Dankzij deze eenrichtingswerking dringt er van buitenaf geen water door. Een voorbeeld van dit type membraan is BlocVent, dat wordt gebruikt door High Point.

Het is ook goed om te weten dat membranen worden verwerkt via laminatie. Er bestaan drie basisconstructies: 2-laags, 2,5-laags en 3-laags.

Hoe zit het met waterdichtheid?

Er is een duidelijk verschil in kwaliteit en waterdichtheid tussen een coating en een membraan. Een uitstekende waterdichtheid begint bij een waterkolom van meer dan 10.000 mm (ideaal is 15.000 - 20.000 mm).

Ademend vermogen

Voor veeleisende outdooractiviteiten geven veel gerenommeerde fabrikanten de voorkeur aan de Ret-waarde (weerstand tegen dampdoorgang) boven aanduidingen in g/m²/24u. Hier geldt: hoe lager de Ret-waarde, hoe beter het ademend vermogen (bijv. 10 is voldoende, 3 is van topklasse).

• Heren membraanjassen

• Dames membraanjassen

• Kinder membraanjassen

De uiteindelijke keuze voor de ideale jas is aan u. De basisparameters zijn behandeld; het is nu belangrijk om een jas te kiezen die aansluit bij uw geplande activiteit en de omstandigheden. Is de jas bedoeld voor een zware bergtocht of voor dagelijks gebruik in de stad? Met welke lagen wilt u de jas combineren? Houd er rekening mee dat intensieve inspanning een hoger ademend vermogen vereist, en dat hoe waterdichter een membraan is, hoe minder snel het vocht afvoert. Let ook op praktische technische details, zoals ventilatieritsen onder de oksels. Pas de jas goed en beweeg erin: hij mag niet opkruipen of uw bewegingsvrijheid beperken.

Draagt u een softshell? Houd hier dan rekening mee bij uw keuze. Een extra laag die u over een softshell draagt, moet zo licht en compact mogelijk op te bergen zijn.

Broeken

De broek is het laatste cruciale onderdeel van de uitrusting. Kiest u voor een kwalitatief mindere of niet-waterdichte broek, dan beïnvloedt dat de rest van uw kledingcombinatie aanzienlijk – er loopt immers al snel water in uw schoenen. Laten we daarom doornemen wat er specifiek voor broeken geldt.

In de basis werkt dit volgens dezelfde principes als bij jassen: er is keus uit een membraan of een coating, ingedeeld naar activiteit. Daarnaast is het belangrijk om naar het gewicht en de dikte te kijken. Wilt u een lichte of juist een geïsoleerde broek? En hoe technisch moet de uitvoering zijn?

Broeken zijn er in veel verschillende stijlen. In onze webshop vindt u een ruim aanbod, maar hier richten we ons specifiek op outdoor- en wandelbroeken voor in het terrein. Waterdichte broeken zijn onder te verdelen in:

1. Lichtgewicht overbroeken – die u als waterdichte buitenlaag over een andere broek aantrekt
2. Klim- en skibroeken – idealiter voorzien van doorlopende ritsen aan de zijkant voor skiën en zwaar terrein
3. Klassieke outdoorbroeken – verkrijgbaar in vele varianten

• Heren outdoorbroeken

• Dames outdoorbroeken

• Kinder outdoorbroeken

De keuze verloopt op een vergelijkbare manier als bij een jas. Pas de broek bij voorkeur "in het echt" en beweeg er goed in. Maak een paar diepe kniebuigingen: de broek moet perfect zitten en de bewegingsvrijheid niet belemmeren. Wilt u de pijpen onderaan over uw schoenen kunnen trekken? Dan zijn onderritsen een must. Hoe technischer het gebruik, hoe minder concessies u moet doen. Het functionele materiaal volgt exact dezelfde regels als bij jassen, waarbij een membraan de beste prestaties levert (hoewel daar een hoger prijskaartje aan hangt).

Kiezen van een geïsoleerde jas

Eveneens van groot belang is de keuze voor het juiste isolatiemateriaal dat bestand is tegen strenge vorst. Als u stilstaat, koelt het lichaam snel af. Om dat te voorkomen, zetten we de regels voor het kiezen van een goede isolatielaag op een rij. Hier kijken we naar een extra isolatieniveau dat verder gaat dan thermokleding en fleecevesten: er komen andere hoogwaardige materialen bij kijken.

Welke basistypes zijn er?

1. Licht geïsoleerd vest of trui – te dragen als buitenste laag of als tussenlaag
2. Lichte geïsoleerde jas – uitstekend te gebruiken wanneer deze gevuld is met dons of synthetische vezels
3. Klassieke winterjas met isolatie – een warme jas die u ter bescherming tegen de kou ook over een waterdichte laag kunt aantrekken
4. Maximaal geïsoleerde jas voor extreme kou – zeer dik gevulde jas, bij voorkeur met dons, voor de koudste omstandigheden

• Husky donsjassen

• Marmot donsjassen

• Mammut donsjassen

• The North Face donsjassen

Hier is het essentieel om te kijken naar de vullingen die zorgen voor de isolatie. Goed geïsoleerde jassen zijn er in veel varianten: van lichte modellen tot jassen met een zeer hoge vulkracht. De vulling bestaat in de basis uit twee categorieën:

1. Dons
2. Synthetische materialen – microvezels en holle vezels

1. Dons

Bij donsjassen speelt de bewegingsvrijheid een minder grote rol dan bij slaapzakken; wat wél telt is de vulkracht (cuin) en de mengverhouding van dons en veren. De cuin-waarde geeft aan hoeveel isolatiewaarde en warmte het materiaal kan bieden. Een product dient altijd beide componenten te bevatten: hoewel donsvlokken de hoogste isolatiewaarde bieden, zou het materiaal zonder kleine steunveren snel in elkaar zakken en zijn isolerende werking verliezen.

Net als bij slaapzakken maken we onderscheid tussen twee soorten dons:

1. Ganzendons – de basis voor de meeste jassen, biedt de beste isolatie-eigenschappen
2. Eendendons – zit ganzendons dicht op de hielen; heeft een fractie mindere eigenschappen en een iets kortere levensduur, al lopen de prestaties van beide varianten de laatste jaren steeds meer gelijk op

Vulkracht (cuin)

De vulkracht geeft het volume aan dat het dons onder specifieke omstandigheden inneemt. Hoe hoger de waarde, hoe meer volume (en dus stilstaande lucht) het dons inneemt. De waarde wordt uitgedrukt in cuin (cubic inches). Een waarde van 600 cuin is een prima basis; het is af te raden om hieronder te gaan. Materiaal met een lage waarde (er zijn jassen van 400 tot 450 cuin) zakt sneller in en valt dunner uit. Een waarde van 800 cuin staat juist voor absolute topkwaliteit.

Extra aandachtspunten

2. Synthetische materialen

Wie bekend is met materialen voor slaapzakken, kent ook de synthetische vullingen. Synthetische isolatie blijft ook in vochtige omstandigheden goed presteren en droogt snel. Het is uitermate geschikt voor intensief gebruik waarbij er geen tijd is voor intensief onderhoud, of op plekken waar u veel vocht verwacht. Een uitstekend voorbeeld van een modern synthetisch materiaal is Primaloft, dat door merken als Montane en Salomon wordt gebruikt.

Waar u op moet letten

• Warmpeace donsjassen

• Sir Joseph donsjassen

• Outdoor Research donsjassen

• Columbia donsjassen

• Sokken

• Mutsen en sjaals

• Handschoenen

• Gaiters / spatsen

Handige links

• Adviescentrum >

• Testcenter >

• WEB SHOP >

Auteurs: Radek Martinek, Vít Hruška

Bronvermelding: archief 4camping, unsplash.com