Elke goede keuze begint met het selecteren van het juiste type slaapmat. Deze types hebben te maken met de constructie en de principes waarop ze zijn gebaseerd. Er zijn zes basisconstructietypes. Dit artikel is gewijd aan het eerste niveau van het keuzeproces. U kunt het houden bij de tabel, waarin alle voor- en nadelen overzichtelijk op een rij zijn gezet, maar u kunt ook dieper in de materie duiken en de rest van de informatie lezen. Het is geheel aan u hoeveel zorg u wilt besteden aan het kiezen van een slaapmat.

Basiscategorisatie in een tabel

Overzichtelijk gerangschikt in een tabel, van waaruit u direct kunt doorklikken naar de afzonderlijke types die in de tekst gedetailleerd worden beschreven.

1. Alumatten

De absolute basis wordt gevormd door de zogenaamde alumatten, gemaakt van een flinterdunne laag schuim bedekt met een aluminiumfolie. Ze zijn meestal zo'n 3 mm dik – dit is het dunste type slaapmatten.

• Slaapmatten op basis van dikte >

Verwar een alumat niet met een gewone isolatiedeken of pure aluminiumfolie. Een reddeken kan u redden in een noodsituatie (bijv. om een onderkoeld persoon af te dekken of om uzelf in te wikkelen als u verkleumd bent), maar is erg kwetsbaar en niet bedoeld om op te liggen. Verwar een alumat ook niet met een klassieke schuimmat die slechts aan één zijde een aluminium coating heeft.

Alumatten wegen zo'n 100 gram en kunnen worden opgerold tot een heel klein pakketje, waardoor schuimmatten qua gewicht en afmetingen niet met een alumat kunnen concurreren. Als het echter gaat om comfortabel liggen, biedt een alumat u vrijwel geen comfort. De enige functie is feitelijk enkel thermische isolatie: u blijft droog en warm, maar voelt de harde ondergrond direct onder uw rug.

Voordelen en nadelen van alumatten:

Geschikt voor:

Wist u dat:

De enige taak van alumatten is om u te beschermen tegen onderkoeling. Let daarom op: ze worden gebruikt met de aluminiumlaag naar boven, dus richting uw lichaam, en niet naar beneden gericht naar de grond zoals de meeste mensen ten onrechte denken. Het aluminium reflecteert immers uw lichaamswarmte terug naar u toe – dat is de kern van de werking. Bij verkeerd gebruik gaat dit voordeel verloren. Om zo warm mogelijk te blijven, moet het aluminium zich zo dicht mogelijk bij uw lichaam bevinden. U hoeft niet bang te zijn dat de witte schuimlaag doorweekt of vuil wordt. Het behouden van uw lichaamstemperatuur is veel belangrijker dan het eventueel vuil worden van de alumat. De functie is beschermend, niet esthetisch.

• Schuimmatten

• Zelfopblaasbaar

• Opblaasbare slaapmatten

• Luchtbedden

Schuimmatten, half-open celstructuur

De basisversie (en tevens de goedkoopste optie) van schuimmatten – schuimmatten met een half-open celstructuur – zijn gemaakt van polyethyleen.

U kunt ze aanschaffen van ca. € 3,- tot € 12,-. Ze worden geproduceerd in verschillende diktes tussen 5 en 12 mm en kunnen enkellaags of dubbellaags zijn, waarbij één van de lagen steviger is en voorzien kan zijn van profilering of ribbels.

• Slaapmatten op basis van dikte >

De stevigere onderlaag veert in de regel niet zo snel in, terwijl de zachtere bovenlaag voor meer ligcomfort zorgt. Deze slaapmatten zijn erg duurzaam en het materiaal is in feite onverwoestbaar. Mocht u de slaapmat mechanisch beschadigen, dan kunt u het materiaal voor iets anders hergebruiken (bijv. opmaat snijden als isolerende zittingen voor tuinstoelen etc.). Ze zijn vooral geschikt voor de minder veeleisende gebruiker. Een schuimmat met half-open celstructuur weegt tussen de 150 en 400 gram, wordt meestal gemaakt in een rechthoekige vorm aangepast aan de lichaamslengte (tot 185–190 cm) en de breedte is meestal 60–80 cm. Het aanbod in vormen en lengtes is hier erg breed.

Voordelen en nadelen van schuimmatten, half-open celstructuur:

Geschikt voor:

Wist u dat:

Eenvoudige schuimmatten worden geproduceerd in twee varianten: met een gesloten en met een half-open celstructuur. Ze lijken op een steviger type polyether/schuimrubber en zijn erg populair bij kamperende kinderen en jeugd. Deze matten zijn zeer duurzaam, maar bij langdurig gebruik worden ze geleidelijk platgedrukt tot een dunne laag.

• Yate schuimmatten

• Easy Camp schuimmatten

• Husky schuimmatten

• Therm-a-rest schuimmatten

Eenvoudige schuimmatten – gesloten celstructuur

Slaapmatten met een gesloten celstructuur zijn vrijwel onverwoestbaar en hebben een enorm lange levensduur. De prijs ligt doorgaans tussen de € 16,- en € 36,- en de dikte varieert meestal van 1 cm tot 15 mm.

• Slaapmatten op basis van dikte >

Dankzij de gesloten cellen nemen ze absoluut geen vocht op. Het materiaal werkt als een vorm van traagschuim: als u de slaapmat bijvoorbeeld langdurig met een riempje vastbindt, blijft de afdruk erin staan. Dat is echter vrijwel het enige nadeel.

Voordelen en nadelen van schuimmatten – gesloten celstructuur:

Geschikt voor:

Wist u dat:

Het tweede type schuimmatten – eenvoudige schuimmatten met gesloten cellen – wordt gemaakt van ethyleenvinylacetaat (EVA). Dit materiaal (in zekere zin een vorm van geheugenschuim) is uitermate duurzaam en veerkrachtig. Vanwege de afkorting (EVA) worden deze matten ook wel EVA-matten genoemd. Ter illustratie: hetzelfde materiaal wordt gebruikt in schoeisel (de meeste schoenen op de markt) voor schokdemping, waar het schuim tussen de loopzool en de binnenzool geplaatst is.

Zelfopblaasbare slaapmatten

Zelfopblaasbare slaapmatten zijn momenteel populairder dan de opblaasbare slaapmatten waar u hieronder meer over leest. Maar hoe werken ze precies? Vanbinnen bevindt zich traagschuim (vergelijkbaar met polyetherschuim) dat de neiging heeft uit te zetten zodra het wordt uitgerold. Dit schuim is aan de binnenkant onder de buitenlaag gelamineerd. Zodra u de mat uitrolt en het ventiel opent, zuigt de mat automatisch lucht aan tot de atmosferische druk is bereikt. Na het uitzetten van het schuim dient u de mat zelf nog bij te blazen tot de gewenste hardheid.

Op de slaapmat bevindt zich een ventiel – van messing of kunststof (messing is helaas zwaarder, maar veel duurzamer; als u erop trapt, breekt het niet). Tegenwoordig worden ook veel hybride kunststof ventielen gebruikt zonder schroefdraad. Deze zijn groter en kunnen voorzien zijn van een terugslagklep, wat het opblazen vergemakkelijkt.

Overige eigenschappen

Zelfopblaasbare slaapmatten kunnen een dikte hebben van 2,5 tot 6 cm, wat het gewicht en het pakvolume bepaalt. Hoogwaardige materialen zorgen eveneens voor een lager gewicht. Soms zijn zelfopblaasbare matten voorzien van een antisliptekstuur. Er worden ook tweepersoonsmatten gemaakt die uitgeklapt door twee personen gebruikt kunnen worden, of dubbelgevouwen blijven voor extra dikte. Een andere optie is het koppelen van matten met klittenband of drukknoopjes. Sommige zelfopblaasbare (en opblaasbare) matten hebben reeds een geïntegreerd hoofdkussen.

Regels voor correcte opslag

Als u een zelfopblaasbare slaapmat het hele jaar door onder de juiste omstandigheden bewaart, zal het zelfopblaasbare effect erg snel werken en zuigt de mat meer lucht aan. Als u hem echter buiten het seizoen opgerold en afgesloten in een hoes bewaart, vertraagt dit effect aanzienlijk. Hij vult zich dan enkel tot de atmosferische druk en u moet de rest zelf bijblazen om het gewenste comfort te bereiken.

Risico op beschadiging

Laat zelfopblaasbare en opblaasbare slaapmatten nooit langdurig in de volle zon liggen; ze warmen op en kunnen barsten. Ze zijn meestal gelijmd of gelamineerd, waardoor de naden door de hitte van de zon kunnen loslaten met luchtlekkage tot gevolg. Bovendien ontstaat er delaminatie (het loslaten van de afzonderlijke lagen). Draai bij zelfopblaasbare matten overdag altijd het ventiel open: de druk herstelt zich en voor het slapengaan blaast u hem simpelweg weer bij.

Voordelen en nadelen van zelfopblaasbare slaapmatten:

Geschikt voor:

Wist u dat:

Zelfopblaasbare slaapmatten beschikken waarschijnlijk over de beste isolatieve eigenschappen en bieden een zeer hoog comfort. Het schuim aan de binnenzijde heeft extreem open cellen (polyether, rubex) en is gelamineerd in een luchtdichte stof die het schuimmateriaal beschermt.

Bewaar een zelfopblaasbare slaapmat uitgerold en met het ventiel open, bij voorkeur onder het bed of op een kast. Rol hem pas op vlak voordat u op reis gaat. Wanneer u hem strak oprolt richting het ventiel, perst u alle lucht eruit. Na het opnieuw uitrollen vult hij zich vervolgens erg snel.

• Zulu slaapmatten

• Warg slaapmatten

• Pinguin slaapmatten

• Trimm slaapmatten

Opblaasbare slaapmatten

Opblaasbare slaapmatten zijn de evolutie van zelfopblaasbare matten.

Ze zijn lichter dan zelfopblaasbare slaapmatten en aanzienlijk compacter in te pakken. Opblaasbare matten bevatten geen schuimvulling zoals zelfopblaasbare modellen; u moet ze volledig zelf opblazen. Dat betekent echter niet dat er geen isolatiemateriaal aan de binnenzijde zit.

Hoe opblazen?

Het opblazen van de mat kan wat meer inspanning vergen, vooral in zwaardere omstandigheden zoals op grotere hoogte waar ademhalen lastiger is. Een pompzak (pompzak/vultas) biedt uitkomst: u sluit deze aan op de mat en drukt of rolt de lucht er zo in. Een traditionele pomp is niet altijd geschikt vanwege de benodigde verloopstukken en weegt bovendien meer dan een pompzak.

Voordelen en nadelen van opblaasbare slaapmatten:

Geschikt voor:

Wist u dat:

Steeds vaker wordt er gebruikgemaakt van opblaasbare slaapmatten met een interne isolatie op basis van microvezels (zoals Primaloft e.d.) – materialen die stilstaande lucht vasthouden. Dezelfde materialen worden gebruikt bij de isolatie van slaapzakken of winterjassen. Dit materiaal verhoogt het thermisch comfort en voorkomt luchtcirculatie die uw lichaam zou afkoelen.

Een opblaasbare slaapmat kan in extreme gevallen worden ingepakt tot het formaat van een blikje bier en weegt slechts een paar honderd gram. Bij een zelfopblaasbare mat van vergelijkbare afmetingen is dit vanwege het type binnenschuim onmogelijk.

Als u een mat met de mond opblaast, blaast u niet alleen lucht maar ook vocht naar binnen. Dit vocht kan condenseren en in koudere omstandigheden bevriezen, of in een vochtige omgeving tot schimmelvorming leiden. Wij raden daarom ten zeerste het gebruik van pompzakken aan, die in vele varianten verkrijgbaar en voordelig geprijsd zijn.

Luchtbedden

Bieden het hoogste comfort dat met opblaasbare matten (luchtbedden) kan worden bereikt. Luchtbedden kunnen een velours/pluche afwerking hebben en uit twee of meer luchtkamers bestaan om het ligcomfort bij gebruik door meerdere personen te behouden. De ventielen zijn aangepast aan de wijze van opblazen. Sommige luchtbedden hebben een geïntegreerde elektrische pomp, zodat u de stekker alleen in het stopcontact hoeft te steken. Sommige fabrikanten merken bij een vergelijking op dat een luchtbed een lagere thermische isolatie kan bieden dan een outdoor slaapmat, omdat er in de grote luchtkamers van een luchtbed meer lucht circuleert wat het lichaam sneller afkoelt.

Voordelen en nadelen van luchtbedden:

Geschikt voor:

Wist u dat:

In het segment van de slaapmatten vallen ook de luchtbedden, die veelvuldig worden gebruikt bij het kamperen en die door sommigen zelfs worden aangeschaft als noodbed voor thuis of op het zomerhuisje. Het voordeel is uiteraard het comfort, maar ze zijn tegelijkertijd erg volumineus en zwaar, en om ze op te blazen heeft u een compressor of pomp nodig.

• Intex luchtbedden

• Outwell luchtbedden

• Regatta luchtbedden

• Campingaz luchtbedden

Nuttige links

• Testlab >

• Adviescentrum >

• WEBSHOP >

Auteur: Team 4camping.cz

Bronnen: archief van de auteur, unsplash.com, 4camping archief